Skip to Content

شرح مطلب شرح مطلب

شناسه : 12085127


بیانیه لوزان بر اساس بندهای توافق ژنو و در راستای اجرای آن قرار دارد. لذا از طرفی نقدهای وارد بر توافق ژنو بر این بیانیه هم وارد است از طرف دیگر باید نسبت به توافق ژنو سنجیده شود. منتقدین با توجه به مفاد توافق ژنو درباره ی آینده ی مذاکرات و نتیجه ی مترتب بر آن پیش بینی هایی صورت دادند.

یادداشت «دانشجوی ايراني»: بیانیه لوزان که در نوروز امسال منتشر شد، در ابتدای امر همچون توافق ژنو در بستر فعالیت های رسانه ای تبدیل به یک پیروزی بزرگ شد با این تفاوت که این بار مردمی که توافق ژنو را تجربه کرده بودند، در تردیدی حساب شده اخبار مذاکرات را دنبال می کردند.

پس از امضای توافق ژنو و فروکش جو رسانه ای اساتید منتقد از جنبه های گوناگون حقوقی و فنی آن را بررسی کردند. به خصوص این که ادامه ی مذاکرات و توافقات بر پایه ی توافق ژنو استوار بود و سستی آن بر روند کلی حل مسئله هسته ای تأثیر مستقیم می گذاشت.

بیانیه لوزان بر اساس بندهای توافق ژنو و در راستای اجرای آن قرار دارد. لذا از طرفی نقدهای وارد بر توافق ژنو بر این بیانیه هم وارد است از طرف دیگر باید نسبت به توافق ژنو سنجیده شود. منتقدین با توجه به مفاد توافق ژنو درباره ی آینده ی مذاکرات و نتیجه ی مترتب بر آن پیش بینی هایی صورت دادند.

از جمله مواردی که به درستی توسط منتقدین عنوان و در بیانیه ی مطبوعاتی لوزان تایید شد می توان به عقب نشینی بیشتر در زمینه ی هسته ای، قبول محدودیت های بیشتر، عبور از خطوط قرمز نظام، پایان یافتن فعالیت هسته ای در مقیاس صنعتی، قبول نظارت های نامتعارف همچون پروتکل الحاقی و نداشتن امتیاز جدی برای چانه زنی اشاره کرد.

برای مثال تنها مرکز غنی سازی کشور نطنز خواهد بود و این یعنی فردو که از اهمیت بسیاری برخوردار می باشد به طور کلی از چرخه ی غنی سازی کنار گذاشته شده است. این عقب نشینی نتیجه ی یکی از بندهای توافق ژنو است. جایی که در گام نهایی اینچنین ذکر شده:  

در پیش گرفتن یک برنامه غنی سازی مورد توافق دو طرف با در نظر گرفتن معیار‌های منطبق بر نیازمندی‌های عملی و نیز اعمال محدودیت بر گستره و سطح فعالیت‌های غنی سازی، ظرفیت آن، محل انجام آن و ذخایر اورانیوم غنی شده، برای مدت زمان مورد توافق.

به یکی از بند های بیانیه لوزان که می توان آن را یک عقب نشینی آشکار نامید اشاره می کنم: رآکتور تحقیقاتی پیشرفته آب سنگین در اراک با همکاری مشترک بین المللی بازطراحی و نوسازی خواهد شد به گونه ای که پلوتونیوم با قابلیت تسلیحاتی در آن تولید نگردد. بازفرآوری صورت نخواهد گرفت و سوخت مصرف شده صادر خواهد گردید

این بند بیانیه نتیجه ی یکی از بندهای توافق ژنو است که بیان می دارد بر طرف کردن کامل نگرانی‌های مربوط به راکتور اراک، که در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با عنوان IR-40  شناخته می‌شود یکی از تعهدات ایران است. این رآکتور یکی از مهم ترین دستاوردهای صنعت هسته ای است که بدون دخالت خارجی ساخته شده است.

یا حتی پذیرفتن پروتکل الحاقی نیز یکی از بندهای توافق ژنو می باشد که در توافق لوزان به آن تصریح شده است. در مجموع بیانیه لوزان همان بندهای اقدام مشترک توافق ژنو با بیانی دیگر و در برخی موارد با عقب نشینی بیشتر است که این امر به حق بودن نگرانی منتقدین و انصاف آن ها در نقد کردن را بیش از پیش آشکار می سازد.

اما نمی توان موفقیت تیم ایرانی را در گرفتن برخی امتیازات بر پایه ی توافق ژنو نادیده گرفت. در بند ذکر شده در توافق در مورد غنی سازی این مشکل به نظر می رسید که طرف مقابل اجازه ی غنی سازی در خاک کشورمان را ندهد. یا با مطرح کردن این بهانه که کشور فعلا نیاز عملی به غنی سازی ندارد بر تعطیلی و پلمپ مراکز غنی سازی پافشاری کند. اما اکنون غنی سازی در داخل خاک ایران انجام می شود.

در مورد رآکتور آب سنگین اراک بر اساس توافق ژنو این انتظار می رفت که به کلی تعطیل شود یا از تبدیل به آب سبک شود. اما در بیانیه لوزان این رآکتور آب سنگین باقی مانده ولی قلب آن باز طراحی خواهد شد. در نسبت با توافق ضعیف ژنو می توان برای تیم هسته ای دستاوردهایی در نظر گرفت. اما در یک نگاه کلان گام به عقب دیگری در لوزان برداشته شده است.

پس از توافق ژنو طرف غربی بارها آن را نقض نمود. تحریم های چندین و چندباره توسط ایلات متحده و اتحادیه اروپا این انتظار را ایجاد کرد که تیم ایرانی واکنشی مناسب نشان دهد. اما انفعال طرف ایرانی این نگرانی را تقویت کرد که در ادامه ی کار و با نقض سایر موارد توافق شده باز هم واکنش خاصی نشان داده نشود و این امر که «در صورت نقض توافق طرف مقابل نیز می تواند آن را نقض کند» تنها برای طرف غربی صادق است.

دو دلیل می توان برای عدم واکنش تیم ایرانی در نظر گرفت یکی انفعال و دیگری عدم توان اثبات نقض توافق توسط طرف غربی.

لذا منطقی به نظر می رسید که علاوه بر راستی آزمایی های آژانس در مورد اقدامات ایران سازوکاری برای سنجیدن اقدامات طرف مقابل در نظر گرفته شود ولی در توافق لوزان این اتفاق نیافتاد و عملا بار دیگر در موضع ضعف قرار گرفته ایم.

جای طرح این پرسش وجود دارد که در صورت نقض توافق جامع توسط طرف غربی آیا این اقدام قابل اثبات است؟ و آیا ایران بر خلاف توافق ژنو، واکنش مناسبی صورت خواهد داد؟

در نهایت این نکته را باید مد نظر قرار داد که تا موارد توافق شده ی کلی روی کاغذ نوشته و امضا نشود نمی توان قضاوت صحیحی داشت اما تیم ایرانی باید از تجربه ی ژنو نهایت استفاده را ببرد. در آن مذاکرات کلیات مطرح شده با آنچه در متن حقوقی مکتوب منتشر شد تفاوت فاحشی داشت. لذا هنوز وقت تبریک گفتن و جشن گرفتن فرا نرسیده است. تا امضای توافق نهایی جزئیات مشخص نبوده و تیم ایرانی باید تمام توان خود را در احقاق حقوق هسته ای ملت به کار گیرد و با استفاده از منتقدان و صاحب نظران بهتر از پیش بتواند آن را تأمین کند.




رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.


ثبت نام اعتکاف دانشجویی